Loftslag
Jökulhettur tóku að myndast á hæstu fjöllum Íslands fyrir um 5-6 milljónum ára, en síðan fyrir 3.1 milljón ára tók að kólna verulega og jöklar huldu mikinn hluta landsins. Þessi ísöld skiptist í hlýskeið og jökulskeið, en á hlýskeiðum var hiti svipaður og nú. Gróðurinn virðist svo sífellt hafa orðið fátæklegri eftir því sem leið á íslöldina.
Á tertíertímanum sem lauk fyrir um 2 milljónum ára, er talið að hafi verið fremur rakt loftslag á Íslandi og stórvaxnir laufskógar vaxið um allt landið. Síðan fór loftslag kólnandi og barrskógar tóku við af laufskógum.
Hafið í kringum landið er tvískipt, annars vegar hlýsjór úr Suður Atlantshafi, en hins vegar kaldsjór úr Norður Íshafi. Meðalsjávarhiti við suðurströnd landsins er því um 10°C að sumri, en aðeins 1°C að vetri.
Hafís úr Norður Íshafi berst stundum að ströndum Íslands, en þá fyrst að norðanverðu landinu. Aðeins í mestu ísárum hefur hafísinn náð að berast suður með Austfjörðum og áfram með fram suðurstöndinni að Reykjanesi.
Á Íslandi er breytilegt loftslag eftir landshlutum. Á Suður- og Vesturlandi og í innsveitum á Norður- og Austurlandi er temprað og rakt loftslag. Á miðhálendinu og við strendur Norðanlands er hins vegar heimskautaloftslag. Loftslag landsins er þó nokkuð hlýrra en landfræðileg lega þess segir til um, vegna hlýrra hafstraum sem koma upp að landinu úr suðri. Á Sunnan-, Vestan- og Austanverðu landinu er árs meðalhitinn um 5-6°C, á Norðurlandi um 3-4°C og á hálendinu um 0°C. Hlýjasti mánuður ársins er júlí en meðalhiti þá er um 10°C. Köldustu mánuðirnir eru janúar og febrúar en þá er meðalhitinn aðeins um –2-0°C á láglendi. Mesti kuldi sem mælst hefur á Íslandi var árið 1918 en þá mældist –37,9°C. Hæsti hitinn mældist hins vegar árið 1939 30,5°C.
Mestu úrkomur landsins verða á Suður- og Suðausturlandi eða um 3-4000 mm á ári. Algengustu vindáttir á Íslandi eru austlægar og oft er nokkuð vindasamt við suðurstönd landsins.
Allt frá landnámsöld hefur veður verið nokkuð breytilegt og er talið að allt til ársins 1200 hafi verið hlýtt loftslag á landinu, en eftir 1200 hafi kólnað verulega fram undir 1920, en þá hófst nýtt hlýindaskeið sem stóð fram yfir 1960. Eftir það kólnaði enn aftur og nú síðustu misseri hefur veður farið hlýnandi. Það eru því nokkrar öfgar í verðurfari á Íslandi og skiptast á skin og skúrir, ásamt kulda- og hlýskeiðum.